Þegar við hugsum um næringu hugsum við kannski flest fyrst um mat. Hvað við borðum, hversu
oft og hvort það telst „hollt“ eða ekki. Það er fullkomlega eðlilegt þar sem matur er grunnur að
líkamlegri heilsu og skiptir máli fyrir orku, uppbyggingu og starfsemi líkamans.
Næring nær samt sem áður yfir mun fleira en það sem við setjum á matardiskinn. Við erum ekki
bara líkami sem þarf eldsneyti. Tilvist okkar er stærri en það. Við erum heildrænar manneskjur
þar sem fjölmargir þættir hafa áhrif hver á annan; tilfinningar, tengsl, upplifanir og hvernig við
túlkum heiminn. Allt þetta hefur áhrif á hvernig okkur líður og hvernig líkaminn okkar starfar.
Það sem við „tökum inn“ yfir daginn er því ekki eingöngu matur, heldur líka allt það sem við
upplifum og erum í tengslum við.
Ég sé þetta skýrt í starfi mínu. Að vita nákvæmlega hvað maður ætti að borða, prófa mismunandi
leiðir og leggja sig fram um að gera hlutina „rétt“. Samt er orkan lítil, líðanin sveiflukennd og
þreytan viðvarandi. Þegar við skoðum myndina í heild kemur oft í ljós að næringin sem vantar er
ekki endilega á disknum.
Það getur verið skortur á hvíld. Of mikið álag sem fær ekki mótvægi. Félagsleg tengsl sem næra
mann ekki eða umhverfi sem samræmist ekki gildum okkar. Stundum er það einfaldlega það að
það er svo mikið í gangi í huganum og taugakerfinu að líkaminn fær ekki raunverulegt tækifæri
til að vinna úr því.
Þegar við horfum á næringu á þennan hátt breytist hvernig við nálgumst heilsu. Við förum frá
því að reyna að laga eitt atriði yfir í að skoða stærra samhengi. Við byrjum að spyrja okkur:
Hvað nærir mig í raun og veru? Hvað gefur mér orku? Og ekki síður: Hvað dregur úr mér?
Þetta getur að sjálfsögðu átt við um mat, en ekki síður um hreyfingu, svefn, vinnu, samskipti eða
jafnvel hugsanir. Líkaminn okkar bregst við heildinni, ekki bara einstökum þáttum. Ef
taugakerfið er stöðugt í álagi hefur það bein áhrif á meltingu, upptöku næringarefna og almenna
líðan, sama hversu vel við reynum að borða.
Rannsóknir sýna að meltingarkerfið og heilinn eru í stöðugu samtali, þar sem streita og andlegt
ástand geta haft veruleg áhrif á það hvernig líkaminn vinnur úr næringu. Þetta undirstrikar að
líkaminn starfar ekki í einangruðum kerfum, heldur sem ein samofin heild.
Það er því ekki aðeins spurning um hvað við setjum á diskinn, heldur líka í hvaða ástandi við
erum þegar við borðum, hvernig dagurinn hefur verið og hvort líkaminn fær rými til að vinna úr
því sem við gefum honum.
Þegar við lítum á næringu sem eitthvað sem nær yfir fleiri svið lífsins opnast nýjar leiðir. Við
förum að sjá hlutina í nýju ljósi og höfum fleiri aðferðir til að hugsa vel um okkur. Það felst ekki
endilega í því að bæta við verkefnum eða flóknum reglum. Stundum felst stærsta breytingin í því
að hægja aðeins á, setjast niður og borða í ró í stað þess að borða á hlaupum, finna betra jafnvægi
milli hreyfingar og hvíldar eða velja samskipti sem gefa frekar en taka.
Sjálfsrækt snýst í grunninn um þetta. Að rækta það sem styður okkur, ekki bara líkamlega heldur
líka andlega og félagslega. Að byggja upp líf sem nærir, frekar en að leggja mesta áherslu á að
laga það sem við upplifum að skorti.
Við getum að sjálfsögðu alltaf lagt okkur fram við að bæta það sem við setjum á matardiskinn.
Það er dýrmæt vinna og gott að vanda valið. En oft liggur stærsti munurinn annars staðar. Í því
hvernig við lifum dagana okkar. Hvernig við komum fram við okkur sjálf. Og hvort við gefum
okkur rými til að hlusta á það sem raunverulega nærir.
Þegar allt kemur til alls snýst það ef til vill um þetta: Að taka betur eftir því hvað nærir þig og
leyfa því að fá meira pláss og vægi í daglegu lífi.
Hrafnhildur Reykjalín er heilsuráðgjafi, PCC vottaður kennari í markþjálfun með diplómu í
jákvæðri sálfræði auk fjölbreyttrar menntunar í andlegri og líkamlegri heilsu og önnur eigenda
Sjálfsræktar heilsumiðstöðvar. Pistlar hennar og Guðrúnar Arngrímsdóttur birtast annan hvern
þriðjudag á akureyri.net.